بلاک چین :به زبان ساده، به یک نوع سیستم ثبت اطلاعات و گزارش است تفاوت آن با سیستم های دیگر این است که اطلاعات ذخیره شده روی این نوع سیستم میان همه اعضای یک شبکه به اشتراک گذاشته میشود با استفاده از رمز نگاری و توضیع دادها،امکان هک،حذف و دست کاری اطلاعات ثبت شده، تقریباً از بین میرود
مفهوم بلاک چین اولین بار با پیدایش بیت کوین به وجود آمد و پادشاه ارز های دیجیتال از این راهکار برای ذخیره اطلاعات مربوط به دارایی کاربران بهره برد
برای درک بهتر بلاک چین به مثال زیر توجه کنید:
من در یک جمع 100 نفری برگه ای حاوی اطلاعات را بالا می گیرم و همه با تلفن همراهشان از آن برگه عکس میگیرند حالا اگر من اطلاعات را نابود کنم.یا تغییری در آن بدهم دیگر برای آن جمع قابل پذیر نیست چون آن ها یک کپی از نسخه اصلی را دراند مگر اینکه موبایل همه را بگیرم و آن را حذف کنم
این جمعی که از ان صحبت کردیم میتوانند چندین میلون نفر باشد که در بیت کوین و اتریوم و سایر ارز های دیجیتال بلاک چینی شاهد آن هستیم و یا به صورت خصوصی برای یک گروه به صورت خاصی استفاده شود بلاک چین میتواند به صورت خصوصی و برای اهداف خاص در یک نهاد یا سازمان مورد استفاده دقرار بگیرند که به آن بلاک چین سازمانی (Entreprise blockchain)هم میگویند البته به عقیده بسیاری از کارشناسان بلاک چین های سازمانی نمیتوانند هدف اصلی این فناوری یعنی تمرکز زایی را به ارمغان بیاورند
بلاک چین چگونه کار میکند؟
واژه بلاک چین(Blockchain) ترکیبی از دو کلمه Block(بلوک)و(chain)( زنجیره) است این فناوری در حقیقت زنجیره ای از بلوک هاست
در هر بلاک هر اطلاعاتی میتواند ثبت شود از جرم و جنایت های یک فرد تا جزئیات تراکنش های یک شبکه پولی مانند بیت کوین اطلاعات در بلاک ها ثبت می شود و بلاک ها با هم به صورت زنجیره ای مرتبط می شود این زنجیره بلاک چین را تشکیل میدهد برای مثال بلاک چین زیر را در نظر بگیرید.هر بلاک یک کشور را نشان میدهد که نام شهر های آن کشور در آن ثبت شده است
مثلاً در عکس بالا برای بلاک ((ایران)) که حاوی اطلاعات اسم شهرهای تهران اصفهان و تبریز است هش بلاک ((NYLAC)) استدر بلاک چین بلاک ها علاوه بر اینکه خودشان یک هش دارند حاوی هش بلاک قبلی هم هستند کوچک ترین تغییر در اطلاعات یک بلاک هش ان را به طور کلی تغییر می دهد و بلاک چین را غیر معتبر میسازد مثلا اگر یک کاراکتر به اطلاعات اسم شهر های ایران اضافه شود هش بلاکتغییر میکند و در نتیجه بلاک های بعدی هم غیر معبر میشوند اگر کسی محتوای یک بلاک را تغییر دهد و هش بلاک های بعدی را به روز رسانی کند. چه میشود؟ این امکان وجود دارد اما راهکار توزیع در بلاک چین این مشکل را حل میکند
داده های بلاک چین در یک کامپیوتر یا سرور خاص ذخیره نمیشود هر کامپیوتر یا سیستمی که به شکبه وصل شود یک نسخه از اطلاعات را دریافت میکند به هر کامپیوتری که به شبکه متصل میشود و یک کپی را از بلاک چین دریافت میکند نود(Node)میگویند
وقتی به عنوان نود به یک بلاک چین متصل می شود یک نسخه از کل داده های آن را دریافت میکند هیچ تغییری در اطلاعات امکان پذیر نیست مگر اینکه اکثریت با آن موافق باشند فناوری بلاک چین به خودی خود یک فناوری بنیادی نیست بلکه مجموعه ای از فرایند های هش گذاری،رمزنگاری،توزیعجمعی و…است که باعث ایجاد این ایده شده است قبل از بلاک چین دفاتر کل توزیع شده وجود داشتند اما بلاک چین با ساختار بلاکی خود فناوری دفتر کل توزیع شده را بهبود داده است
بلاک چین از دیدگاه فنی
بلاک چین را به عنوان یک بایگانی که اطلاعات روی آن ثبت می شود در نظر بگیرید شاید یک بلاک چین با چیزهایی که با آن بیشتر آشنا هستید خیلی تفاوت نداشته باشند مثل ویکی پدیا
با استفاده از یک بلاک چین،افراد زیادی میتوانند سوابق مختلفی را به یک نوع بایگانی اطلاعات وارد کند و هچنین کاربران میتوانند چگوتگی ثبت و بروز رسانی اطلاعات را کنترل کنندساختار و نوع کار با این فناوری خیلی کار وب سایت ویکی پدیا تفاوت ندارد مقالات وب سایت دانشنامه آنلاین ویکی پدیا هم محصول یک نویسنده نیستند هر کسی میتواند با رعایت قوانین ویکی پدیا در این سایت مطلبمنتشر کند بنابراین در ویکی پدیا هم فقط یک فرد اطلاعات را کنترل نمیکند با این حال با بررسی های عمیق ترفتفاوت هایی که باعث می شود فناوری بلاک چین منحصر به فرد باشد روشن می شود در حالی که هر دو در شبکه ای توزیع شده (اینترنت)اجرا می شود ویکی پدیا در شبکه جهانی وب(WWW)با استفاده از یک مدل (( کلانیت سرور))طراحی شده است این یعنی در ویکی پدیا داده ها روی سرور متمرکز ذخیره شده است حتی اگر کاربران هم نخواهند یک یا چند نفر به تمام داده ها کنترل دارند و میتوانند آن ها را تغییر دهند یا به طور کامل حذف کنند در ویکی پدیا یک کاربر( کلانیت) با مجوزهایی که در حساب کاربری خود توسط سیستم برایشان تعیین می شود قادر است همه یا برخی از ورودی های ویکی پدیا را که در یک سرور متمرکز ذخیره شده اند را تغییر دهند
هر زمان یک کاربر به صفحه ویگی پدیا دسترسی پیدا کند نسخه بروز رسانی در یک دیتابیست (Database) را دریافت می کند اما تفاوت اصلی این است که کنترل پایگاه داده همچنان با مدیران ویکی پدیا باقی می ماند و کنترل دسترسی ها و مجوز ها توسط یک مقام مرکزی حفظ می شود به نوعی مدیران ویکی پدیا میتوانند یک مقاله را هر زمان که بخواهند حذف کنند اما در بلاک چین مالک اطلاعات پایگاه داده همان کاربران شبکه هستند و اطلاعات را ثبت شده روی آن پاک نمی شود
کاربرد بلاک چین
تمرکز زدایی جهان:رویایی دیرینه بشر
همان طور که گفتیم بیت کوین و ارزهای دیجیتال غیز متمرکز ،مهم ترین و موفق ترین کاربرد فناوری بلاک چین هستند.به عنوان مثال در بیت کوین با استفاده از این فناوری امکان تقلب دوبار خرج کردن پول و برگشتتراکنش از بین می رود اما این فناوری میتواند به جز ارز های دیجیتالی کاربرد های زیاد دیگری هم داشته باشد و هر کجا نیاز به فضایی برای ذخیره داده و از بین بردن نیاز به اعتماد باشد، امکان استفاده از آن وجود دارد
به عنوان نمونه انتخابات الکترونیکی و بدون تقلب میتواند یکی از کاربرد های بلاک چین باشد با استفاده از این نو آوری می توان تا حد زیادی خطر تقلب و نیاز به انسان را کاهش دهد یا با یک نمونه دیگر میتوان با استفاده از بلاک چین در زنجیره تامین و حمل و نقل اشاره کرد کارخانه جات و شرکت های تولید کننده میتواند اطلاعات کالاها و حمل نقل خود را از ابتدا تا رسیدن به دست مشتری روی پایگاه داده ثبت میکنند که این کار اصالت کالا ها و کیفت مواد اولیه را برای مشتری تضمین میکند
با این فناوری میتوان دروست مثل یک جامعه یا سازمان نوع حاکمیت را در یک سیستم به وجود آورد که همه بتوانند نسبت به سهامشان و اختیاراتی که دارند در جلو بردن آن سیستم سهیم باشند
همچنین با این فناوری میشود دارایی ها را به توکن هایی دیجیتال تبدیل کرد و آن ها را به صورت یک دارایی قابل انتقال عرضه کرد به عنوان مثال میتوان ارزش یک خانه را به ارزش هزاران توکن دیجیتال تبدیل کرد و آن ها را نسبت به بودجه متقاضیان به فروش رساند تا افراد زیادی ( حتی از کشور های دیگر )بتوانند در آن خانه سرمایه گذاری کنند
البته هنوز در دنیای واقعی به صورت گسترده بلاک چین مورد استفاده قرار نمیگیرد و با این که این فناوری غیر متمرکز است در بسیاری از کار ها با وجود آن با هم مجبور به تکیه کردن نهاد ها و سازمان های متمرکز هستیم اما با فراهم شدن زیر ساخت های لازم مثل توصعه هوش مصنوعی یا اینترنت اشیاء میتوان به کار برد های بیشتر این فناوری امید وار بود
جمع بندی
یک فناوری جدید است که امکان ثبت اطلاعات به صورت دائمی و بدونه امکان تغییر را فراهم می کند این فناوری در حقیقت نوعی دیتابیست یا پایگاه داده است که روی یک یا چند سرور خاص قرار ندارد بلکه روی تمام کامپیوتر هایی که به شبکه متصل میشوند توضیع شده است به دلیل بهره بردن از رمز نگاری و ثبت آن در همه کامیپوتر های شبکه سوابق ثبت شده قابل هک یا حذف نیستند
بیت کوین اولین کاربرد این فناوری بود اما از این سیستم انقلابی برای هر سیستمی که لازم باشد نیاز به اعتماد به واسطه ها و افراد شخص ثالث کاهش یابد می توان بهره برد
